Birleşmiş Milletler’in (BM) yayımladığı son Afganistan raporu, Taliban yönetimi altında kadınların temel hak ve özgürlüklerine yönelik kısıtlamaların giderek ağırlaştığını ortaya koydu. Raporda, kadınların eğitim, çalışma hayatı ve kamusal alandaki varlığına yönelik baskıların sistematik olarak sürdüğü vurgulandı.
Kadınlara Yönelik Kısıtlamalar Derinleşiyor
Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu’nun (UNAMA) hazırladığı insan hakları raporuna göre, kız çocuklarının ilkokul sonrası eğitim alması hâlâ yasaklanırken, kadınların büyük bir bölümünün çalışma hayatına katılımı engelleniyor. Ayrıca kadınların kamusal alanlarda erkek bir yakını olmadan bulunmalarına yönelik baskıların da devam ettiği belirtildi.
Raporda, Taliban’ın kadınlara yönelik kıyafet kurallarına ilişkin denetimleri daha da sıkılaştırdığı ifade edildi. Bazı sağlık kuruluşları ve iş yerlerinin, yanında erkek akrabası bulunmayan kadınların girişine izin vermemeleri konusunda uyarıldığı kaydedildi.
BM yetkilileri, Afganistan’da kadınların temel insan haklarına erişiminin her geçen gün daha da kısıtlandığına dikkat çekerken, uluslararası topluma kadınların haklarının korunması için gerekli adımların atılması çağrısında bulundu.
UNAMA raporu, Taliban yönetiminin kadınların sosyal ve ekonomik hayattaki varlığını ciddi ölçüde sınırlandıran politikalarının devam ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Kıyafet Denetimleri Sertleştirildi
BM raporunda, Taliban’ın kadınlara yönelik kıyafet kurallarına ilişkin denetimleri daha da artırdığına dikkat çekildi. Haziran ayında Herat kentinde, kıyafet kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle çok sayıda kadının gözaltına alındığı belirtildi.
Gözaltıları protesto etmek amacıyla düzenlenen gösteriye güvenlik güçlerinin müdahale ettiği, açılan ateş sonucunda en az bir kişinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin yaralandığı ifade edildi.
Erkek Akraba Şartı Getirildi
Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu’nun (UNAMA) raporuna göre, Taliban’a bağlı “Erdemi Yayma ve Kötülüğü Önleme Bakanlığı” yetkilileri, ülke genelindeki bazı sağlık merkezleri ve iş yerlerinde denetim gerçekleştirdi.
Denetimlerde, yanında erkek bir akrabası bulunmayan kadınların sağlık kuruluşları ve iş yerlerine kabul edilmemesi yönünde uyarılarda bulunulduğu aktarıldı. Raporda, söz konusu uygulamaların kadınların sağlık hizmetleri başta olmak üzere temel hak ve hizmetlere erişimini ciddi şekilde zorlaştırdığı vurgulandı.
BM, Afganistan’da kadınların eğitim, çalışma hayatı ve kamusal alandaki haklarına yönelik kısıtlamaların giderek ağırlaştığını belirterek, uluslararası toplumu bu ihlallere karşı harekete geçmeye çağırdı.
BM’den Çocuk Evliliği Uyarısı
Birleşmiş Milletler’in raporunda, Taliban yönetiminin evlilik ve boşanmaya ilişkin yürürlüğe koyduğu yeni düzenlemelerin çocuk yaşta evliliklerin önünü açabileceği uyarısında bulunuldu. Raporda, söz konusu düzenlemelerin kadınların şiddet gördükleri evliliklerden ayrılmasını zorlaştırabileceği ve uluslararası kadın hakları standartlarıyla bağdaşmadığı ifade edildi.
BM yetkilileri, yeni uygulamaların kadınların hukuki güvencelerini zayıflatabileceğine dikkat çekerek, Afganistan’da kadın ve çocuk haklarının korunmasına yönelik endişelerin giderek arttığını vurguladı.
Uluslararası Toplumdan Tepki
Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları kuruluşları, Taliban yönetimine kadınların eğitim, çalışma ve serbest dolaşım haklarına yönelik kısıtlamaların kaldırılması çağrısını yineledi.
Uzmanlar ise Afganistan’da kadınların kamusal hayattan sistematik olarak dışlanmasının, ülkedeki mevcut insani krizi daha da derinleştirdiği görüşünde birleşiyor. Raporda, kadınların toplumsal hayata katılımının engellenmesinin yalnızca bireysel hak ihlallerine yol açmadığı, aynı zamanda ülkenin sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde de ciddi olumsuz etkiler oluşturduğu vurgulandı.
