ABD’de 10,3 milyondan fazla çocuğun sağlık kayıtları üzerinde gerçekleştirilen geniş kapsamlı bir araştırma, kardeşlerin doğum sırası ile bazı sağlık sorunlarının görülme sıklığı arasında bağlantı olabileceğini ortaya koydu. Araştırmada ilk doğan çocuklarda DEHB, otizm, Tourette sendromu ve OKB gibi bazı nöropsikiyatrik durumların, ikinci doğanlarda ise farklı sağlık sorunlarının daha sık kaydedildiği belirlendi.
Chicago Üniversitesi ve Columbia Üniversitesi’nden araştırmacılar, yalnızca bir kardeşi bulunan 10,3 milyondan fazla çocuğa ait sağlık sigortası kayıtlarını inceleyerek birinci ve ikinci doğan kardeşlerin sağlık durumlarını karşılaştırdı.
Hakemli bilimsel dergi Nature Health’te yayımlanan araştırmada toplam 569 hastalık ve sağlık durumu değerlendirildi. Araştırmacılar bunların 150’sinde doğum sırasına göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit etti.
İlk Doğanlarda DEHB ve Otizm Daha Sık Kaydedildi
Araştırmanın sonuçlarına göre ilk çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), otizm, Tourette sendromu ve obsesif kompulsif bozukluk (OKB) gibi bazı nöropsikiyatrik durumlara ikinci çocuklardan daha sık rastlandı.
Bazı alerjik rahatsızlıkların da ilk doğan çocuklarda daha yüksek oranda görüldüğü belirlendi.
İkinci doğanlarda ise bazı mide ve bağırsak rahatsızlıkları, migren, zona ve madde kullanım bozukluklarının daha sık kaydedildiği bildirildi. Genel olarak ilk çocuklarda nöropsikiyatrik, ikinci çocuklarda ise bazı sindirim ve kas-iskelet sistemi sorunlarının daha yaygın olduğu gözlendi.
Aynı Ailede Büyüyen Kardeşler Karşılaştırıldı
Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden biri, araştırmacıların farklı ailelerden çocukları karşılaştırmakla yetinmeyerek aynı ailede yetişen kardeşleri de incelemesi oldu.
Bu yöntemle gelir düzeyi, yaşanılan çevre ve ortak ev koşulları gibi aileden kaynaklanan değişkenlerin araştırma sonuçları üzerindeki etkisinin azaltılması amaçlandı.
Araştırmacılar ayrıca farklı ailelerdeki birinci ve ikinci çocukların verilerini karşılaştırarak ortaya çıkan bağlantıların ne ölçüde tutarlı olduğunu değerlendirdi.
Sonuçlarda doğum sırası ile çeşitli sağlık durumları arasında yaygın ancak genel olarak küçük farklılıklar bulunduğu belirtildi.
Kardeşler Arasındaki Yaş Farkı da İncelendi
Araştırmada kardeşler arasındaki yaş farkının sonuçlarla bağlantılı olup olmadığı da değerlendirildi.
Kardeşler arasındaki yaş farkının artması, ilk doğan çocuklarda otizm görülme olasılığındaki artışla ilişkili bulundu. Buna karşılık daha geniş yaş aralıklarında ilk çocuklarda bazı alerjilerin görülme olasılığının azaldığı gözlendi.
Araştırmacılar, bu farklılıkların tek bir faktörle açıklanamayacağı görüşünde. Ebeveynlerin yaşı, çocukluk döneminde geçirilen enfeksiyonlar, bağışıklık sisteminin gelişimi ve aile içerisindeki sosyal koşullar olası etkenler arasında gösteriliyor.
Araştırma Doğrudan Neden-Sonuç İlişkisi Göstermiyor
Bilim insanları, elde edilen sonuçların doğum sırasının söz konusu hastalıklara doğrudan neden olduğu şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çizdi.
İkinci çocuk dünyaya geldiğinde ebeveynlerin daha ileri yaşta olması, küçük kardeşin doğumundan itibaren büyük kardeşinin taşıdığı enfeksiyonlara daha fazla maruz kalabilmesi ve çocukların aile içindeki farklı sosyal koşullarda büyümesi sonuçları etkileyebilecek faktörler arasında değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, biyolojik, bağışıklık sistemiyle ilişkili ve sosyal faktörlerin birlikte rol oynayabileceğini belirterek doğum sırasıyla sağlık arasındaki bağlantıların nedenlerini ortaya çıkarabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı.
